
Nhà màng đang có ong dú mà cần phun thuốc thì cách an toàn nhất là đưa tổ ra hẳn bên ngoài từ tối hôm trước, đặt ở chỗ râm có nước sạch, phun xong mở thông gió cho thuốc khô và tan, rồi mới đưa tổ về. Đóng cửa tổ rồi để nguyên trong nhà màng thường không đủ, vì không khí kín và lá, vách, khung còn bám thuốc lâu hơn ngoài trời.
Ngoài vườn, gió và nắng làm thuốc khô, tan dần, ong cũng có nhiều chỗ khác để bay đi. Trong nhà màng thì ngược lại:
Vì vậy, bài về đóng cửa tổ ngoài vườn chỉ áp dụng một phần. Với nhà màng, nghĩ theo hướng dời tổ là chính, đóng cửa chỉ là bước để khiêng an toàn.
Chỗ tạm làm sẵn một lần, dùng cả vụ. Đừng đợi tới đêm phun mới loay hoay tìm chỗ.
Nếu quanh chỗ tạm có hoa dại, hàng rào có hoa chưa phun thuốc thì càng tốt, ong có thể ra kiếm ăn trong mấy ngày tạm trú.
| Thời điểm | Việc làm | Lưu ý |
|---|---|---|
| Tối trước ngày phun | Chờ ong về hết, đóng cửa tổ bằng mút hoặc lưới mịn | Soi đèn đỏ hoặc đèn mờ, không rọi thẳng cửa tổ |
| Ngay sau đó | Khiêng tổ ra chỗ tạm, đặt thăng bằng, không nghiêng | Giữ thùng êm, tránh va đập |
| Sáng hôm sau | Mở cửa tổ ở chỗ tạm cho ong bay | Ong sẽ định vị lại, bay vòng quanh vài lượt |
| Ngày phun | Phun trong nhà màng, sau đó mở vách, bật quạt | Người phun đủ đồ bảo hộ theo nhãn |
| Hết thời gian an toàn | Tối hôm đó đóng tổ, khiêng về chỗ cũ | Đặt đúng vị trí, đúng hướng cửa như trước |
| Sáng hôm sau | Mở cửa tổ, quan sát | Ong chết dồn, bò lết thì đóng lại, dời ra tiếp |
Hai lần dời gần nhau có thể khiến một số ong thợ lạc, quay về chỗ cũ tìm tổ. Đặt tổ về đúng vị trí cũ và giữ nguyên hướng cửa giúp ong nhận lại nhà nhanh hơn.
Có những lúc dời tổ không tiện, ví dụ chỉ xịt cục bộ vài cây bị bệnh ở góc xa, hoặc dùng loại chế phẩm mà nhãn ghi ít độc với ong. Khi đó có thể cân nhắc:
Cách này rủi ro hơn dời tổ và không dùng cho thuốc mà nhãn ghi độc với ong. Đọc nhãn trước, đã có hướng dẫn trong mục Thuốc phun và ong.
Dời tổ nhiều lần làm ong mệt và tốn công người. Cách bền hơn là sắp lịch để phần lớn việc phun rơi vào lúc không có tổ trong nhà màng.
Trước đợt hoa cái nở, làm xong các đợt phun phòng cần thiết, chừa đủ thời gian cách ly rồi mới đưa tổ vào. Nhiều nhà vườn dưa lưới, dưa leo làm theo nhịp này.
Bẫy dính, vợt tay, cắt lá bệnh, chế phẩm sinh học phù hợp với ong theo nhãn. Chỉ dùng thuốc mạnh khi thật cần và khi đó thì dời tổ.
Khi hoa đã đậu trái đủ, tổ có thể rút ra để việc phun nuôi trái không còn vướng ong.
Các bài về chuẩn bị nhà màng và mật độ tổ có ở mục Nhà màng và nhà lưới.
Với nhà màng trồng liên tục nhiều vụ, nhiều hộ giữ thêm một tổ dự phòng đặt ở chỗ tạm. Khi tổ chính phải nghỉ do dời đi dời lại, hoặc có lần dính thuốc, tổ dự phòng vào thay để không lỡ đợt hoa. Muốn có thêm tổ khoẻ, có thể xem danh mục tổ ong dú giống và hỏi trại về kiểu thùng dễ khiêng, dễ đóng cửa cho nhà màng. Hiệu quả thụ phấn của tổ ở từng giống dưa, cà chua, dâu có thể khác nhau, nên ghi chép và đối chứng qua vài vụ để tự đánh giá.
Rủi ro cao hơn ngoài vườn vì thuốc đọng lâu trong không khí kín và ong dễ ngộp vì nóng. Nên dời tổ ra ngoài; chỉ đóng tại chỗ khi phun cục bộ, thuốc nhãn ghi ít độc với ong và nhà màng mát.
Ong dú thường ở lại nếu dời ban đêm, đặt thùng êm, chỗ mới râm mát và có nước. Sáng đầu tiên ong sẽ bay vòng định vị lại, đó là bình thường.
Theo thời gian an toàn ghi trên nhãn thuốc, cộng thêm thời gian cho nhà màng khô và thông thoáng. Đưa về vào buổi tối, mở cửa tổ sáng hôm sau.
Một số ong có thể quay về chỗ cũ, nhất là khi chỗ tạm gần. Đặt chỗ tạm cách xa một quãng và giữ cửa nhà màng đóng trong lúc tổ ở ngoài giúp giảm ong lạc.
Một số nhà màng làm vậy và mở khe cho ong vào ra. Cách này đỡ dời nhưng ong có thể đi kiếm hoa bên ngoài nhiều hơn; nên thử và đối chứng xem hoa trong nhà màng có được ghé đủ không.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Ong dú ngộ độc thuốc thường chết dồn trước cửa tổ ngay sau đợt phun, có con co giật. Việc đầu tiên: chặn nguồn thuốc, dời tổ, cho nước sạch.
Drone phun thuốc phủ nhanh, hạt mịn dễ trôi nên tổ ong dú dễ dính. Cách giữ đàn: xin giờ bay trước, đóng hoặc dời tổ từ chiều hôm trước, chừa vùng đệm
Ong dú cần nước mỗi ngày và hay đậu vũng đọng cạnh chỗ pha thuốc. Hãy tách chỗ pha thuốc xa tổ, đổ nước rửa bình vào hố riêng, đặt máng nước sạch.
Thuốc trừ sâu nhóm neonicotinoid rất độc với ong dú vì thấm vào cây, có trong phấn và mật hoa. Đọc dòng hoạt chất, cảnh báo ong trên nhãn để nhận biết
Thuốc trừ cỏ, thuốc nấm có thể hại ong dú theo đường gián tiếp: mất hoa nền, nước nhiễm thuốc, pha chung với thuốc sâu. Cách phun để giảm rủi ro.
Sang nói chuyện trước mùa hoa: báo chỗ đặt tổ, lịch hoa, đề nghị vườn bên phun chiều muộn và nhắn trước để kịp che tổ ong dú. Cách nói dễ được nhận lờ
Ong dú nhỏ, không đốt, bay gần tổ và chịu vào những bông hoa nhỏ — đặc điểm làm nó hợp với việc thụ phấn trong vườn trái, nhà màng và vườn rau. Trang này dành cho nhà vườn: ong nhỏ thụ phấn thế nào, cây nào hưởng lợi, đặt tổ ra sao và giữ ong an toàn khi phun thuốc.