
Ong dú cần nước mỗi ngày và sẽ tìm tới chỗ ẩm gần nhất, kể cả vũng đọng cạnh chỗ pha thuốc hay nơi vừa đổ nước rửa bình phun. Muốn ong không dính thuốc qua đường uống, hãy tách hẳn chỗ pha thuốc khỏi khu tổ, đổ nước rửa bình vào hố riêng có lấp, và đặt sẵn một máng nước sạch gần tổ để ong quen uống ở đó.
Người trồng hay nghĩ ong chỉ đi hoa, nhưng nhìn kỹ vào buổi trưa nắng sẽ thấy ong dú đậu trên mép lu, trên đất ẩm dưới vòi tưới, trên lá còn đọng giọt. Nước giúp ong làm mát tổ, pha mật, nuôi nhộng. Mùa khô, lượng ong đi lấy nước còn nhiều hơn.
Những chỗ ong hay tìm đến:
Điều đáng lo: rất nhiều vườn pha thuốc ngay cạnh bồn nước hoặc vòi tưới, vì tiện lấy nước. Chính chỗ đó lại là nơi ong hay đậu uống.
Một tình huống hay gặp: chủ vườn đóng cửa tổ đúng giờ, phun xong chờ thuốc khô mới mở, vậy mà mấy hôm sau ong vẫn chết rải rác trước cửa. Lý do có thể nằm ở chỗ nước.
Kiểu hao ong này chậm hơn ngộ độc trực tiếp nên khó nhận ra. Dấu hiệu nghi ngờ là ong chết lai rai kéo dài dù không có đợt phun mới.
| Khu | Nên | Tránh |
|---|---|---|
| Chỗ pha thuốc | Cố định một nơi, nền xi măng có gờ hoặc khay hứng, xa tổ | Pha cạnh bồn nước tưới, cạnh lối ong bay |
| Chỗ rửa bình | Cùng khu pha thuốc, nước chảy vào hố riêng | Rửa ở vòi tưới chung, ở mương |
| Hố đổ nước rửa | Đào xa nguồn nước, xa tổ, lấp đất sau mỗi lần dùng | Để hở, đọng nước lộ thiên |
| Bao bì, chai rỗng | Gom vào chỗ thu gom theo hướng dẫn địa phương | Vứt bờ ruộng, để đọng nước mưa |
| Máng nước cho ong | Gần tổ, bóng râm, thay nước thường xuyên | Để cạn, để rêu, đặt cạnh khu pha thuốc |
Nếu vườn nhỏ, chỉ cần chọn góc xa nhất so với tổ làm chỗ pha thuốc, kê một khay nhựa to hứng nước tràn là đã khác hẳn.
Máng nước là món rẻ mà hiệu quả. Ong quen uống ở đâu sẽ quay lại chỗ đó, nên đặt máng sớm, trước khi ong tự tìm ra vũng khác.
Trong nhà màng, ong không có nhiều chỗ để tìm nước ngoài nước tưới. Nếu hệ thống tưới có pha phân, pha thuốc qua đường ống, giọt nước ở béc có thể không sạch với ong. Hãy đặt máng nước sạch riêng ngay từ ngày đưa tổ vào, và khi bơm thuốc qua đường tưới thì xem lại có cần dời tổ không. Bài về các bước dời tổ khi phun nhà màng có ở mục Thuốc phun và ong; chuẩn bị nhà màng trước khi đưa ong vào ở mục Nhà màng và nhà lưới.
Nhiều khi chủ vườn biết, nhưng người phun thuê thì không. Nói rõ một lần, chỉ tận chỗ, sẽ đỡ hơn nhắc mỗi ngày:
Sổ vườn có thể ghi trên app Ong Dú, đặt cạnh lịch tổ để biết tổ nào đặt đâu, máng nước nào thay lúc nào.
Nếu vườn đã sắp chỗ pha thuốc gọn gàng, có máng nước sạch, thì đưa tổ ong dú vào thụ phấn sẽ ít rủi ro hơn nhiều. Ong dú không có ngòi đốt, dễ sống cạnh người làm vườn. Tổ ong dú giống có thể xem tại trang tổ ong dú giống; khi hỏi, nói rõ vườn trồng gì và nguồn nước trong vườn ra sao để được tư vấn chỗ đặt. Ong có giúp đậu trái tốt hơn ở vườn mình không thì nên tự đối chứng hai hàng có tổ và không tổ trong một vụ.
Có. Ong thợ đi lấy nước để làm mát tổ, pha mật và nuôi nhộng, nhất là ngày nắng nóng. Vì vậy chỗ nước trong vườn ảnh hưởng trực tiếp tới an toàn của đàn.
Theo hướng dẫn trên nhãn thuốc và quy định địa phương. Thường là đổ vào hố riêng, xa nguồn nước và xa tổ, lấp đất sau khi đổ, không đổ ra mương hay chỗ đọng nước lộ thiên.
Nên có. Ao mương có thể nhận nước chảy từ lô vừa phun. Máng nước sạch gần tổ giúp ong quen một chỗ uống an toàn và mình kiểm soát được.
Có nhiều nguyên nhân như nóng, đói, kiến, ong già. Nhưng nên kiểm cả chỗ ong uống nước: vũng đọng cạnh chỗ pha thuốc, bao bì đọng nước mưa là những nguồn hay bị bỏ qua.
Không nên. Dụng cụ từng chứa thuốc khó rửa sạch hoàn toàn. Dùng khay, đĩa mới hoặc đồ chưa từng đựng hoá chất.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Ong dú ngộ độc thuốc thường chết dồn trước cửa tổ ngay sau đợt phun, có con co giật. Việc đầu tiên: chặn nguồn thuốc, dời tổ, cho nước sạch.
Drone phun thuốc phủ nhanh, hạt mịn dễ trôi nên tổ ong dú dễ dính. Cách giữ đàn: xin giờ bay trước, đóng hoặc dời tổ từ chiều hôm trước, chừa vùng đệm
Phun thuốc nhà màng đang có ong dú thì nên dời tổ ra ngoài từ tối hôm trước, đặt chỗ râm có nước, phun xong thông gió cho khô rồi mới đưa tổ về.
Thuốc trừ sâu nhóm neonicotinoid rất độc với ong dú vì thấm vào cây, có trong phấn và mật hoa. Đọc dòng hoạt chất, cảnh báo ong trên nhãn để nhận biết
Thuốc trừ cỏ, thuốc nấm có thể hại ong dú theo đường gián tiếp: mất hoa nền, nước nhiễm thuốc, pha chung với thuốc sâu. Cách phun để giảm rủi ro.
Sang nói chuyện trước mùa hoa: báo chỗ đặt tổ, lịch hoa, đề nghị vườn bên phun chiều muộn và nhắn trước để kịp che tổ ong dú. Cách nói dễ được nhận lờ
Ong dú nhỏ, không đốt, bay gần tổ và chịu vào những bông hoa nhỏ — đặc điểm làm nó hợp với việc thụ phấn trong vườn trái, nhà màng và vườn rau. Trang này dành cho nhà vườn: ong nhỏ thụ phấn thế nào, cây nào hưởng lợi, đặt tổ ra sao và giữ ong an toàn khi phun thuốc.