
Drone phun thuốc nguy hiểm cho tổ ong dú ở chỗ nó phủ nhanh, bay thấp ngay trên ngọn cây và hạt thuốc mịn dễ trôi theo gió sang lô bên cạnh. Muốn giữ đàn, cần ba việc: biết trước giờ bay, đóng hoặc dời tổ ra khỏi đường bay và hướng gió, và thoả thuận với đội phun để chừa vùng đệm quanh tổ. Làm đủ ba việc thì drone và ong vẫn sống chung được trong một mùa vụ.
Nhiều vùng trồng lúa, cà phê, sầu riêng, cây ăn trái giờ thuê drone vì nhanh và đỡ công. Với người giữ tổ thụ phấn, đổi từ bình tay sang drone không chỉ là đổi dụng cụ mà đổi luôn cách phòng ong.
| Điểm khác | Bình đeo vai, máy kéo | Drone |
|---|---|---|
| Tốc độ phủ | Chậm, từng hàng | Rất nhanh, cả lô trong một buổi ngắn |
| Kích thước hạt | Thường to hơn | Thường mịn, nhẹ, dễ bay |
| Hướng phun | Từ dưới, ngang tán | Từ trên xuống, luồng gió cánh quạt ép xuống tán |
| Ai điều khiển | Thường người trong vườn | Thường đội dịch vụ, ít biết chỗ đặt tổ |
| Trôi sang vườn khác | Có, nhưng gần | Có thể xa hơn khi gió và độ cao bay không phù hợp |
Hai điểm đáng lo nhất là tốc độ và người điều khiển. Bình tay đi chậm, ong kịp thấy động mà quay về; drone quét qua là cả lô hoa dính thuốc cùng lúc. Còn đội dịch vụ từ nơi khác đến thì không biết dưới tán có tổ, nếu không ai dặn.
Việc quan trọng nhất làm từ trước, không phải lúc nghe tiếng cánh quạt.
Ong dú về tổ khi trời chạng vạng. Lúc đó nhét miếng mút hoặc lưới mịn vào cửa tổ, giữ ong ở trong suốt buổi bay. Tổ phải nằm chỗ râm, thoáng; đóng cửa mà để thùng phơi nắng sớm là ong ngộp.
Nếu drone phủ hết vườn, đóng cửa thôi chưa đủ vì lá, hoa quanh tổ vẫn còn thuốc khi mở ra. Cách chắc hơn là dời tổ ra ngoài lô đêm hôm trước, đặt chỗ mát, có nước sạch, rồi đưa về sau khi thuốc đã khô và qua thời gian an toàn ghi trên nhãn.
Khi drone bay ở vườn bên, có thể phủ tấm bạt ẩm hoặc vải dày lên thùng, chừa khe thoáng, đặt tổ phía sau hàng cây hay vách che. Vật cản thật sự cản được nhiều hạt thuốc trôi hơn là chỉ dựa vào khoảng cách.
Ở những vùng drone đã thành chuyện thường, chỗ đặt tổ nên tính ngay từ ngày đầu chứ không đợi tới mùa phun.
Cách đặt tổ chi tiết hơn theo luống, theo tán có trong mục Đặt tổ để thụ phấn.
Không có giờ mở chung cho mọi loại thuốc. Căn cứ an toàn nhất vẫn là thời gian ghi trên nhãn và lời khuyên của người bán thuốc. Một vài nguyên tắc dễ nhớ:
Drone hay bay theo đợt: đợt trước hoa, đợt nuôi trái, đợt ngừa nấm. Chỉ cần ghi một mùa là thấy được nhịp. Ghi ngày bay, lô nào, thuốc gì, gió ra sao, tổ đã đóng hay dời, sau đó ong có hao không. Những dòng này để chung với lịch tổ trong sổ vườn Ong Dú sẽ giúp mùa sau bàn với chủ vườn và đội phun dễ hơn, có căn cứ chứ không chỉ nói chung chung.
Nhiều chủ vườn hỏi: vùng quanh phun drone nhiều thì có nên đầu tư tổ thụ phấn không. Câu trả lời tuỳ vào việc mình có nói chuyện được với vườn bên cạnh và với đội phun hay không. Nếu lịch phun và lịch hoa sắp được để tránh nhau, tổ có chỗ dời, thì ong dú vẫn làm việc được, và hiệu quả thụ phấn ở vườn mình có thể thấy rõ khi đối chứng hàng có tổ với hàng không có tổ.
Nếu tính bắt đầu, nên chọn vài tổ khoẻ, thùng chắc, dễ đóng cửa và dễ khiêng. Tổ ong dú giống có thể xem tại trang tổ ong dú giống của shop Ong Dú; khi hỏi mua, kể rõ vùng mình hay phun bằng drone để được tư vấn chỗ đặt và số tổ hợp lý.
Thường là có, vì drone phủ nhanh cả lô và hạt thuốc mịn dễ trôi. Nhưng nếu biết giờ bay, đóng hoặc dời tổ đúng lúc và chừa vùng đệm thì rủi ro giảm nhiều.
Tốt nhất là đóng từ chiều hôm trước, khi ong đã về tổ hết. Đóng sáng sớm cùng ngày dễ sót ong đang ở ngoài và chúng sẽ dính thuốc.
Có thể, nhất là khi có gió và tổ đặt sát ranh. Đặt tổ ở đầu gió, sau hàng cây chắn, và xin đội phun chừa vùng đệm là cách giảm hiệu quả nhất.
Nhìn cửa tổ trong một hai ngày sau: ong chết nhiều, bò lết, co giật, ong mang phấn về rồi gục là dấu hiệu nghi ngộ độc. Khi thấy thì đóng tổ, dời ra chỗ sạch và cho nước.
Để thấy nhịp phun trong năm, sắp lịch hoa và lịch đặt tổ tránh các đợt phun, và có căn cứ khi bàn với chủ vườn bên cạnh mùa sau.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Ong dú ngộ độc thuốc thường chết dồn trước cửa tổ ngay sau đợt phun, có con co giật. Việc đầu tiên: chặn nguồn thuốc, dời tổ, cho nước sạch.
Phun thuốc nhà màng đang có ong dú thì nên dời tổ ra ngoài từ tối hôm trước, đặt chỗ râm có nước, phun xong thông gió cho khô rồi mới đưa tổ về.
Ong dú cần nước mỗi ngày và hay đậu vũng đọng cạnh chỗ pha thuốc. Hãy tách chỗ pha thuốc xa tổ, đổ nước rửa bình vào hố riêng, đặt máng nước sạch.
Thuốc trừ sâu nhóm neonicotinoid rất độc với ong dú vì thấm vào cây, có trong phấn và mật hoa. Đọc dòng hoạt chất, cảnh báo ong trên nhãn để nhận biết
Thuốc trừ cỏ, thuốc nấm có thể hại ong dú theo đường gián tiếp: mất hoa nền, nước nhiễm thuốc, pha chung với thuốc sâu. Cách phun để giảm rủi ro.
Sang nói chuyện trước mùa hoa: báo chỗ đặt tổ, lịch hoa, đề nghị vườn bên phun chiều muộn và nhắn trước để kịp che tổ ong dú. Cách nói dễ được nhận lờ
Ong dú nhỏ, không đốt, bay gần tổ và chịu vào những bông hoa nhỏ — đặc điểm làm nó hợp với việc thụ phấn trong vườn trái, nhà màng và vườn rau. Trang này dành cho nhà vườn: ong nhỏ thụ phấn thế nào, cây nào hưởng lợi, đặt tổ ra sao và giữ ong an toàn khi phun thuốc.