
Tổ ong dú đặt trong vườn mùa khô cần một chỗ nước sạch, nông, có chỗ bám, cách tổ một quãng ngắn và nằm xa khu phun thuốc, bón phân. Có sẵn nước gần tổ thì ong không phải đi uống ở vũng nước tưới lẫn thuốc, ở máng gia súc hay mép ao trơn dễ chết đuối.
Nhiều người nghĩ ong chỉ cần hoa. Thực ra trong tổ, nước là thứ không thể thiếu, nhất là khi trời nóng:
Nhu cầu nước tăng mạnh vào những ngày nắng gắt, gió khô, đúng những ngày cây trồng cũng ra hoa nhiều ở nhiều vùng. Một tổ thiếu nước sẽ dành nhiều ong cho việc đi tìm nước thay vì đi hoa, nghĩa là bớt người thụ phấn cho vườn.
Nghe lạ nhưng vườn có hệ thống tưới vẫn có thể thiếu nước cho ong. Tưới nhỏ giọt chỉ ướt quanh gốc, thấm nhanh vào đất. Tưới phun thì nước có lúc có lúc không. Ao, hồ thì bờ dốc, mặt nước trống, ong đáp xuống dễ chết đuối. Còn những vũng nước đọng sau khi pha thuốc, rửa bình phun, hay gần đống phân chuồng thì lại là nơi ong hay ghé vì ấm và có mùi. Đây là một nguyên nhân hao ong âm thầm mà ít người để ý.
Thêm một nhúm muối rất nhỏ hay không là chuyện mỗi người một kiểu; nước sạch đã đủ. Quan trọng nhất là nước phải sạch và có đều.
| Nên | Không nên |
|---|---|
| Gần tổ, có bóng mát trưa | Giữa nắng gắt, nước nóng bốc hơi nhanh |
| Xa chỗ pha thuốc, rửa bình phun | Cạnh bồn pha thuốc, kho phân |
| Đầu gió so với khu phun | Cuối gió, dễ dính hạt thuốc bay sang |
| Chỗ người ít đi lại | Lối đi chính, máy móc qua lại |
Ong có thói quen: đã quen uống ở đâu thì cứ về đó. Vì vậy, nếu tổ đã quen uống ở vũng nước không sạch, muốn chuyển sang khay mới thì phải kiên nhẫn. Có thể làm:
Quan sát vào giữa buổi nắng: thấy ong đậu trên sỏi uống nước là chỗ nước đã được nhận.
Hôm phun thuốc, nếu khay nước nằm trong tầm bay của hạt thuốc, nên đậy khay lại hoặc mang vào chỗ kín, phun xong để thuốc khô rồi đổ bỏ nước cũ, rửa khay, thay nước mới. Đây là việc nhỏ nhưng giúp tổ tránh uống phải nước nhiễm thuốc ngay sau phun. Xem thêm cách bố trí khác cho tổ trong chuyên mục Đặt tổ để thụ phấn.
Mùa khô là lúc dễ thấy tổ yếu: cửa tổ thưa, ong đứng ở ống cửa quạt cánh nhiều, thùng nóng tay khi sờ buổi trưa. Ghi mỗi tuần một dòng về tình trạng tổ và chỗ nước vào Ong Dú App, mùa sau sẽ biết chỗ đặt nào mát hơn, chỗ nước nào ong thích hơn.
Nếu đang chuẩn bị nhận tổ cho mùa hoa giữa mùa khô, hãy làm chỗ nước, mái che xong trước ngày tổ về. Có thể chọn tổ ong dú giống của trại Ong Quý và hỏi trại thêm về cách giữ tổ qua những đợt nắng gắt ở vùng mình. Một tổ có đủ nước, đủ bóng mát là tổ có nhiều ong rảnh tay để đi hoa.
Có. Ong dú dùng nước để làm mát tổ, pha thức ăn cho ong non và giữ độ ẩm, nhất là những ngày nóng khô. Thiếu nước, tổ phải dồn ong đi tìm nước thay vì đi hoa.
Nên đặt gần tổ, chỗ có bóng mát buổi trưa và xa khu pha thuốc, rửa bình phun. Mới đầu có thể đặt gần cửa tổ hơn, sau dời ra dần khi ong đã quen.
Có thể ong đuối nước do mặt nước trống không có chỗ bám, hoặc ong uống phải nước lẫn thuốc, phân. Làm khay nông có sỏi và lấp các vũng nước nguy hiểm gần tổ.
Nên làm, vì nước nhỏ giọt thấm nhanh vào đất, ong khó uống. Có thể nối một đầu nhỏ giọt riêng chảy vào khay sỏi để nước luôn có.
Chỗ nước uống chỉ cần nước sạch. Nước đường là cách cho ăn bổ sung khi tổ đói, làm riêng và đúng lúc, không trộn vào khay nước hằng ngày để tránh kéo kiến và ong lạ.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Đặt nhiều tổ ong dú trong vườn nên giãn mỗi tổ vài mét, xoay cửa lệch hướng và làm dấu riêng cho từng tổ để ong không về nhầm, tổ yếu không bị lấn.
Bảo vệ tổ ong dú ngoài vườn: kê tổ trên chân có vòng chặn kiến, dọn chỗ trú của thằn lằn, gỡ tơ nhện trước cửa, và không xịt thuốc lên thùng tổ.
Dời tổ ong dú trong cùng vườn: dời từng chút mỗi lần nửa mét đến một mét, hoặc dời hẳn ban đêm rồi đặt cành lá chắn cửa để ong định vị lại chỗ mới.
Ong dú mới đặt vào vườn thường ra ít trong vài ngày đầu để làm quen chỗ mới. Quá một tuần vẫn im, có kiến hay ong chết trước cửa thì mới cần mở kiểm.
Tổ ong dú đặt ngoài ruộng cần mái che nhô trước cửa, lớp cách nhiệt dưới mái, kệ cao hơn mức ngập và chân kệ chặn kiến. Cách làm bằng vật liệu sẵn có
Sau mùa hoa, giữ tổ ong dú lại nếu vườn còn hoa nền và ít phun thuốc; vườn trống hoặc sắp phun dọn thì chuyển sang chỗ có hoa hay đưa về nơi nuôi ổn đ
Ong dú nhỏ, không đốt, bay gần tổ và chịu vào những bông hoa nhỏ — đặc điểm làm nó hợp với việc thụ phấn trong vườn trái, nhà màng và vườn rau. Trang này dành cho nhà vườn: ong nhỏ thụ phấn thế nào, cây nào hưởng lợi, đặt tổ ra sao và giữ ong an toàn khi phun thuốc.