
Dời tổ ong dú trong cùng vườn chỉ vài mét mà không mất ong thì có hai cách: dời từng chút một, mỗi lần một đoạn ngắn cách nhau vài ngày, hoặc dời hẳn một lần vào ban đêm rồi đặt vật chắn trước cửa tổ để buộc ong định vị lại. Dời thẳng giữa ban ngày là cách dễ mất ong nhất, vì ong đi làm về sẽ bay đến chỗ cũ.
Nghe có vẻ ngược: chở tổ đi vài cây số thì ong ít lạc, còn dời sang gốc cây bên cạnh lại mất ong. Lý do nằm ở trí nhớ của ong. Khi đi kiếm ăn trong vùng quen, ong bay về theo bản đồ đã nhớ sẵn, thẳng đến điểm có tổ cũ. Nếu tổ chỉ dời vài mét, mọi mốc xung quanh vẫn quen thuộc nên ong không hề nghĩ cần định vị lại; ong bay về chỗ cũ, lượn quanh, không thấy tổ, có khi tụ lại một đám rồi chết dần. Còn khi chở đi xa, mọi thứ đều lạ, ong ra khỏi tổ là biết phải lượn ghi nhớ từ đầu.
Vì vậy, dời gần cần một mẹo để ong hoặc không nhận ra mình đã dời, hoặc nhận ra rõ ràng là mình đang ở chỗ mới.
Nếu không gấp, hãy chọn cách dời từng chút. Nếu gấp, như mai đã phải phun thuốc, thì dời hẳn một lần ban đêm.
Đây là cách an toàn nhất khi khoảng cách cần dời không quá xa và còn thời gian.
Cách này tốn thời gian nhưng gần như không mất ong. Hợp với việc dời tổ sang gốc cây bên kia lối đi, hay dời từ giữa vườn ra mép vườn trong một hai tuần.
Khi cần dời ngay, có thể làm theo các bước sau:
Một số người đặt tạm một thùng trống ở chỗ cũ vào buổi chiều để gom ong lạc, tối mang thùng đó lại sát cửa tổ mới cho ong vào. Cách này cũng có thể dùng nếu thấy ong tụ nhiều ở chỗ cũ.
| Cách dời | Khi nào dùng | Ưu điểm | Nhược điểm |
|---|---|---|---|
| Từng chút | Không gấp, khoảng dời ngắn | Ít mất ong nhất | Tốn nhiều ngày |
| Một lần ban đêm, chắn cửa | Cần dời ngay | Xong trong một đêm | Có thể hao một ít ong |
| Chở đi xa rồi mang về | Vườn đủ rộng, có chỗ gửi tổ | Ong định vị lại từ đầu | Phải gửi tổ chỗ khác một thời gian |
Ghi ngày dời, cách dời và tình trạng tổ vào Ong Dú App. Lần sau phải dời tổ, xem lại sổ là biết cách nào hợp vườn mình. Đọc thêm về chọn chỗ đặt ban đầu trong chuyên mục Đặt tổ để thụ phấn; chọn đúng chỗ từ đầu là cách đỡ phải dời nhất.
Nếu tổ yếu sau khi dời, hoặc cần dời nhiều tổ cùng lúc trước mùa phun, nên hỏi trại để có cách làm hợp với tổ cụ thể. Khi muốn có thêm tổ cho những vị trí mới trong vườn thay vì dời tổ cũ qua lại, có thể xem tổ ong dú giống của trại Ong Quý; tổ mới đặt thẳng vào vị trí cố định, ong định vị một lần là xong.
Có thể mất nếu dời thẳng giữa ban ngày, vì ong đi làm về sẽ bay đến chỗ cũ. Dời từng chút hoặc dời ban đêm kèm vật chắn cửa sẽ giảm hao ong đáng kể.
Nếu dời từng chút, mỗi lần khoảng nửa mét đến một mét, cách nhau vài ngày để ong quen. Dời xa hơn trong một lần thì nên làm ban đêm và chắn cửa.
Vật chắn làm ong khi ra khỏi tổ nhận thấy có thay đổi và lượn ghi nhớ lại vị trí. Không có vật chắn, ong cứ thế bay đi rồi về chỗ cũ theo trí nhớ.
Đặt tạm một thùng trống ở chỗ cũ vào chiều để gom ong, tối mang thùng sát cửa tổ mới cho ong vào. Sau đó dọn sạch chỗ cũ.
Nên giữ hướng cũ nếu được. Cần đổi thì xoay dần mỗi lần một góc nhỏ, hoặc đổi hẳn khi dời ban đêm có vật chắn cửa.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Đặt nhiều tổ ong dú trong vườn nên giãn mỗi tổ vài mét, xoay cửa lệch hướng và làm dấu riêng cho từng tổ để ong không về nhầm, tổ yếu không bị lấn.
Tổ ong dú trong vườn mùa khô cần chỗ nước sạch, nông, có sỏi cho ong bám, đặt gần tổ và xa khu pha thuốc, để ong không uống phải nước nhiễm thuốc.
Bảo vệ tổ ong dú ngoài vườn: kê tổ trên chân có vòng chặn kiến, dọn chỗ trú của thằn lằn, gỡ tơ nhện trước cửa, và không xịt thuốc lên thùng tổ.
Ong dú mới đặt vào vườn thường ra ít trong vài ngày đầu để làm quen chỗ mới. Quá một tuần vẫn im, có kiến hay ong chết trước cửa thì mới cần mở kiểm.
Tổ ong dú đặt ngoài ruộng cần mái che nhô trước cửa, lớp cách nhiệt dưới mái, kệ cao hơn mức ngập và chân kệ chặn kiến. Cách làm bằng vật liệu sẵn có
Sau mùa hoa, giữ tổ ong dú lại nếu vườn còn hoa nền và ít phun thuốc; vườn trống hoặc sắp phun dọn thì chuyển sang chỗ có hoa hay đưa về nơi nuôi ổn đ
Ong dú nhỏ, không đốt, bay gần tổ và chịu vào những bông hoa nhỏ — đặc điểm làm nó hợp với việc thụ phấn trong vườn trái, nhà màng và vườn rau. Trang này dành cho nhà vườn: ong nhỏ thụ phấn thế nào, cây nào hưởng lợi, đặt tổ ra sao và giữ ong an toàn khi phun thuốc.