
Trước khi đưa ong dú vào nhà màng cần làm năm việc: gỡ hoặc thay bẫy dính màu, rà lại thuốc đã phun và ngưng loại độc với ong, kiểm tra thông gió và chỗ mát cho tổ, chuẩn bị nguồn nước sạch, và dựng sẵn kệ đặt tổ có mái che. Làm xong từ vài ngày trước, tổ mới vào sẽ đỡ hao ong ngay tuần đầu — giai đoạn đàn dễ tổn thương nhất.
Dễ nhất là chia việc theo mốc thời gian. Mốc tính tương đối, tuỳ cây và tuỳ nhà màng.
| Hạng mục | Đạt khi |
|---|---|
| Bẫy dính màu | Đã gỡ, hoặc còn rất ít, treo xa tổ, có lưới che |
| Thuốc phun | Đã đọc nhãn, đã ngưng loại có cảnh báo độc với ong, ghi rõ ngày phun cuối |
| Thông gió | Cửa mái, cửa hông, quạt hoạt động được |
| Kệ đặt tổ | Ngang tầm tán, có mái che, chống kiến |
| Nước | Khay nông có chỗ đậu, đặt chỗ mát |
| Độ kín | Khe chân vách, đường nối, lỗ ống đã vá; cửa có buồng đệm |
| Người làm | Đã biết lịch, biết giờ phun, biết cách đóng tổ |
Ong dú không có ngòi đốt nên người làm không phải sợ, nhưng vẫn cần báo trước để mọi người không vô tình dời tổ, va kệ, phun thuốc sát tổ hay treo lại bẫy dính. Thống nhất một vài quy tắc đơn giản: ai phun thì báo, phun loại gì, giờ nào; ai thấy ong chết bất thường thì báo ngay. Nếu nhà màng nằm cạnh vườn người khác, cũng nên nói chuyện về lịch phun để tránh thuốc bay sang.
Thấy bất thường thì ghi lại và hỏi trại sớm. Ghi chép trên sổ vườn của app Ong Dú giúp lần sau chuẩn bị nhanh hơn, khỏi phải nhớ.
Khi danh sách trên đã xong, nhà màng của anh chị là nơi khá yên ổn cho ong dú làm việc. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống đàn ổn định, có thể giao theo ngày hẹn trước đợt hoa. Nói rõ diện tích, loại cây và cách nhà màng thông gió để trại góp ý số tổ và chỗ đặt. Hiệu quả thụ phấn mỗi nhà màng có thể khác nhau, vì vậy cứ giữ một khu đối chứng trong vụ đầu. Các bài khác cùng chủ đề có trong mục Nhà màng và nhà lưới.
Có. Ong dú bị hút bởi màu vàng, xanh nên dễ dính bẫy. Trong mùa hoa nên gỡ bẫy, hoặc chỉ để rất ít, treo xa tổ và phủ lưới quanh bẫy.
Tuỳ loại thuốc. Đọc phần cảnh báo về ong và thời gian cách ly trên nhãn từng sản phẩm; thuốc lưu dẫn có thể còn trong cây lâu hơn thuốc tiếp xúc. Không chắc thì hỏi đại lý và để khoảng cách rộng hơn.
Nên có. Nhà màng nóng, ong cần nước để làm mát tổ. Một khay nước nông có sỏi hoặc rơm để ong đậu là đủ.
Chiều tối khi trời mát, để cửa tổ đóng qua đêm và mở vào sáng hôm sau. Ong sẽ ra bay định hướng trong vườn mới khi trời sáng.
Đặt chân kệ trong lon hoặc chén có nước, hoặc quét một vòng dầu nhớt quanh chân kệ. Kiểm tra lại mỗi vài ngày vì nước bay hơi, bụi bám làm mất tác dụng.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Ong dú có thể lọt ra nếu lưới mắt thưa hoặc có khe ở cửa, chân vách, đường nối mái; lưới chống côn trùng mắt nhỏ còn nguyên thường giữ được ong.
Ong dú đập vào mái màng vì ánh sáng qua màng tản đều, ong mất mốc nên bay về chỗ sáng nhất; hạ tổ, tạo mốc màu, che chỗ chói và thông gió mái sẽ đỡ.
Thụ phấn tay chắc từng bông nhưng tốn công mỗi sáng, ong dú đỡ công nhưng phụ thuộc đàn và thời tiết; nhiều nhà màng kết hợp và thử đối chứng một vụ.
Ong dú chưa thay được việc rung hoa cà chua vì phấn nằm trong ống bao phấn cần rung mới rơi; ong chỉ có thể hỗ trợ thêm, rung giàn vẫn là việc chính.
Ong dú chịu nóng có giới hạn: nhà màng hầm hập thì ong ngưng bay, tổ phơi nắng có thể chết ngộp. Cần che riêng thùng, thông gió và đặt tổ chỗ mát nhất
Nhà màng 1.000 m2 không có số tổ cố định; bắt đầu với hai ba tổ khoẻ đặt rải đều theo khu, đếm ong ghé hoa mỗi sáng rồi mới quyết thêm hay giữ.
Ong dú nhỏ, không đốt, bay gần tổ và chịu vào những bông hoa nhỏ — đặc điểm làm nó hợp với việc thụ phấn trong vườn trái, nhà màng và vườn rau. Trang này dành cho nhà vườn: ong nhỏ thụ phấn thế nào, cây nào hưởng lợi, đặt tổ ra sao và giữ ong an toàn khi phun thuốc.