
Tách tổ ong dú để nhân thêm là làm được, nhưng chỉ nên tách khi tổ mẹ thật khoẻ, đang mùa hoa dồi dào, và mình đã qua ít nhất một vụ giữ tổ ổn định. Mua vài tổ tốt, chăm cho mạnh rồi tách dần là hướng nhiều nhà vườn chọn; còn khi vụ hoa đã sát ngày mà cần nhiều tổ cùng lúc thì mua thêm tổ khoẻ sẽ chắc ăn hơn tách vội.
Người mua tổ thụ phấn lần đầu thường bắt đầu với số ít để thử. Sau một hai vụ thấy hợp, muốn mở rộng ra các lô khác, câu hỏi tự nhiên là: tự tách được không, hay phải mua thêm? Tự tách có cái lợi là tổ con quen khí hậu, quen hoa ở chính vườn mình. Nhưng tách là một tay nghề, không phải chỉ cưa đôi thùng ra.
Đừng tách theo lịch, hãy tách theo sức của tổ. Những điều nên thấy được trước khi động tay:
Thiếu một hai dấu hiệu trên thì nên chăm thêm, chưa vội.
| Thời điểm | Nên tách? | Lý do |
|---|---|---|
| Mùa nhiều hoa nền, sau vụ thụ phấn chính | Hợp | Tổ mẹ đang mạnh, tổ con có hoa để gầy dựng |
| Ngay trước đợt hoa cần thụ phấn | Không nên | Cả tổ mẹ lẫn tổ con đều yếu đúng lúc cần làm việc |
| Mùa mưa dầm, ít hoa | Không nên | Tổ con thiếu thức ăn, dễ suy |
| Nắng gắt kéo dài | Cân nhắc kỹ | Tổ con ít ong khó làm mát, cần chỗ râm |
| Vừa dính thuốc hoặc vừa chở xa | Không nên | Tổ chưa hồi sức |
Lịch hoa mỗi vùng mỗi khác, mỗi giống cây cũng có thể lệch vài tuần. Xem nhịp hoa ở vườn mình trong mục Lịch hoa theo mùa vụ để chọn khoảng tách.
Ong dú không có ngòi đốt nên mở tổ không đáng sợ, nhưng chúng có thể bám tóc, cắn nhẹ. Đội nón, làm chậm, tránh lắc mạnh bánh nhộng.
Tổ con vừa tách giống một gia đình mới ra riêng: ít người, nhiều việc. Một vài điều nên làm:
Thời gian để tổ con đủ sức làm việc khác nhau theo mùa, theo lượng ong được chia. Ghi chép trên sổ tổ của app Ong Dú giúp thấy tổ nào lên nhanh, tổ nào chậm.
Nhiều vườn làm kết hợp: mua thêm vài tổ khoẻ cho vụ trước mắt, đồng thời tập tách một tổ vào mùa nhàn để học tay nghề. Nếu cần tổ khoẻ kịp vụ, có thể xem danh mục tổ ong dú giống và hỏi trại về cách tách khi đã nuôi ổn. Các bài về chọn tổ, đặt tổ trước bao lâu có trong mục Mua tổ để thụ phấn.
Không có mốc cố định. Nên giữ ổn qua ít nhất một vụ, thấy tổ đông ong, thùng chật, nhiều thức ăn dự trữ rồi mới tính tách, và chọn mùa nhiều hoa.
Có, trong thời gian đầu cả tổ mẹ và tổ con đều ít ong đi làm hơn. Vì vậy không nên tách sát ngày cần thụ phấn.
Không nên. Bắt tổ rừng làm hại đàn tự nhiên và tổ thường khó sống khi chuyển. Ong dú nuôi được nhân đàn bằng cách tách tổ.
Tổ con vắng dần, cửa tổ không có ong ra vào, hoặc có kiến, ruồi lạ vào được. Tổ mẹ cũng có thể suy nếu bị chia quá nhiều. Khi thấy, hỏi trại sớm.
Nên tập với một tổ khoẻ vào mùa nhàn, có người hướng dẫn. Không nên tách nhiều tổ cùng lúc khi chưa quen tay.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Mua tổ ong dú chung hợp khi các vườn liền kề, cùng cây: chia tổ theo diện tích có hoa, thống nhất lịch phun thuốc và giao rõ người giữ tổ sau vụ.
Thùng tổ ong dú đặt ngoài vườn nên là gỗ dày, ghép kín, có nắp che mưa, cửa nhỏ dễ bịt khi phun thuốc, đủ gọn để khiêng; có ngăn thì dễ mở xem đàn.
Mua tổ ong dú thường thuận nhất cuối mùa mưa sang đầu mùa khô: trời ráo, hoa nền nhiều, tổ khoẻ. Mùa mưa dầm, nắng gắt vẫn mua được nếu chở và đặt kỹ.
Đặt tổ ong dú thụ phấn nên báo trại từ lúc xuống giống, tổ vào vườn trước hoa rộ vài ngày. Lịch đếm lùi từ ngày hoa nở cho nhà màng, vườn trái, cà phê
Mua tổ ong dú gửi về tỉnh xa, cần hỏi trại bốn nhóm việc: đóng gói khoá cửa, giờ đi và xe, người nhận, cách đặt và mở cửa tổ khi tới vườn. Có danh sác
Nhà màng gia đình nên bắt đầu với một hoặc hai tổ ong dú cho vụ đầu, hỏi trại theo diện tích và giống cây, ghi chép rồi mới thêm. Kế hoạch ba vụ và dấ
Ong dú nhỏ, không đốt, bay gần tổ và chịu vào những bông hoa nhỏ — đặc điểm làm nó hợp với việc thụ phấn trong vườn trái, nhà màng và vườn rau. Trang này dành cho nhà vườn: ong nhỏ thụ phấn thế nào, cây nào hưởng lợi, đặt tổ ra sao và giữ ong an toàn khi phun thuốc.