
Mua tổ ong dú chung cho nhóm hộ vườn là cách hợp lý khi các vườn nằm sát nhau và trồng cùng loại cây: mỗi hộ góp tổ theo diện tích có hoa, cả nhóm thống nhất một lịch phun thuốc, và giao rõ người giữ tổ sau vụ. Ba điều này nói xong từ trước khi đặt tổ thì việc mua chung mới êm, không thì dễ mất ong và mất hoà khí.
Ong dú bay quanh tổ trong một khoảng nhất định, không biết ranh giới vườn. Đặt tổ ở vườn nhà này thì ong cũng sang hoa vườn nhà kia. Vì vậy, với các vườn sát nhau, mua chung giúp mỗi hộ không phải tự gánh đủ số tổ cho vườn mình, mà vẫn có ong làm việc trên cả khu.
Mua chung thường hợp với:
Không hợp khi các vườn trồng cây khác nhau, hoa nở lệch xa nhau, hoặc có hộ không chịu điều chỉnh lịch phun.
Chia đều theo đầu hộ nghe dễ nhưng thường không công bằng. Cách được nhiều nhóm chấp nhận là chia theo diện tích có hoa trong đợt cần thụ phấn.
| Cách chia | Ưu điểm | Nhược điểm |
|---|---|---|
| Đều theo hộ | Dễ nói, dễ tính | Hộ vườn lớn được lợi, hộ nhỏ góp thiệt |
| Theo diện tích trồng | Rõ ràng, có sổ đất làm căn cứ | Không tính phần đang để trống, đang cải tạo |
| Theo diện tích đang có hoa | Sát nhu cầu thực | Phải đo lại mỗi vụ |
| Theo số tổ đặt trong vườn | Ai giữ nhiều góp nhiều | Dễ tranh nhau chỗ đặt tổ |
Dù chia kiểu nào, ghi lại thành vài dòng giấy hoặc tin nhắn chung cả nhóm cùng thấy. Mỗi nhà mỗi nhớ một kiểu là chuyện thường.
Mua chung mà không có lịch phun chung thì chẳng khác gì mua tổ để mất. Một hộ phun lúc hoa nở giữa buổi sáng là ong của cả nhóm dính thuốc.
Các bài về giờ phun, đóng cửa tổ và thoả thuận với vườn bên cạnh nằm trong mục Thuốc phun và ong; cả nhóm đọc chung một lần là có cùng tiếng nói.
Nhóm mua chung nên có một người đầu mối. Người này không cần rành ong nhất, nhưng cần chịu khó và được mọi người tin.
Sổ tổ có thể giữ chung trên app sổ vườn Ong Dú, mỗi tổ một dòng, ai trong nhóm cũng xem được.
Đây là chuyện hay bị bỏ qua lúc mua, tới cuối vụ mới cãi. Nên bàn trước một trong mấy hướng:
Nếu nhóm tính tự tách tổ để nhân thêm, cũng nên nói trước: tổ tách ra thuộc về ai, ai đứng ra làm. Ong dú nhân đàn bằng cách tách tổ, không bắt tổ rừng, nên cần người có tay nghề hoặc nhờ trại hướng dẫn.
Lợi ích thụ phấn ở mỗi vườn có thể khác nhau, tuỳ giống, tuỳ thời tiết, tuỳ cách chăm. Thay vì nghe kể, các hộ có thể cùng làm một phép đối chứng đơn giản: mỗi vườn chọn vài hàng gần tổ và vài hàng xa tổ, đếm trái đậu theo cùng một cách. Gom lại cả nhóm sẽ thấy rõ hơn một vườn lẻ. Mẫu ghi chép có trong mục Đo hiệu quả thụ phấn.
Khi nhóm đã thống nhất ba chuyện chia tổ, lịch phun, người giữ tổ, người đầu mối có thể liên hệ trại để được tư vấn số tổ cho cả khu. Tổ ong dú giống của trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có thể xem tại trang tổ ong dú giống. Khi hỏi, gửi kèm sơ đồ các vườn, loại cây, thời điểm hoa nở dự kiến; lịch hoa mỗi vùng, mỗi giống có thể lệch nên báo càng sát càng tốt.
Có thể, nếu vườn nằm trong khoảng bay của tổ và có hoa ong thích. Nhưng hàng gần tổ thường được ghé nhiều hơn, nên chỗ đặt tổ cũng nên chia đều trên cả khu.
Đó là rủi ro lớn nhất của mua chung. Nên nói rõ từ đầu, và nếu có hộ không theo được thì đặt tổ xa vườn đó, hoặc cân nhắc không mua chung.
Không bắt buộc, nhưng ghi lại phần góp, số tổ, chỗ đặt và cách chia sau vụ bằng giấy hoặc tin nhắn chung giúp tránh hiểu lầm về sau.
Tuỳ nhóm. Thường là vườn có hoa kế tiếp hoặc người có kinh nghiệm chăm ong. Quan trọng là bàn trước khi mua chứ không đợi tới cuối vụ.
Điều đó tuỳ thoả thuận với trại. Cái lợi chắc chắn hơn là chia được gánh, cả khu có ong cùng lúc và lịch phun được sắp chung, ong ít bị mất vì thuốc.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Thùng tổ ong dú đặt ngoài vườn nên là gỗ dày, ghép kín, có nắp che mưa, cửa nhỏ dễ bịt khi phun thuốc, đủ gọn để khiêng; có ngăn thì dễ mở xem đàn.
Tách tổ ong dú để nhân thêm làm được khi tổ mẹ thật khoẻ, đang mùa nhiều hoa và mình đã giữ tổ ổn qua một vụ; cần tổ gấp cho vụ hoa thì nên mua thêm.
Mua tổ ong dú thường thuận nhất cuối mùa mưa sang đầu mùa khô: trời ráo, hoa nền nhiều, tổ khoẻ. Mùa mưa dầm, nắng gắt vẫn mua được nếu chở và đặt kỹ.
Đặt tổ ong dú thụ phấn nên báo trại từ lúc xuống giống, tổ vào vườn trước hoa rộ vài ngày. Lịch đếm lùi từ ngày hoa nở cho nhà màng, vườn trái, cà phê
Mua tổ ong dú gửi về tỉnh xa, cần hỏi trại bốn nhóm việc: đóng gói khoá cửa, giờ đi và xe, người nhận, cách đặt và mở cửa tổ khi tới vườn. Có danh sác
Nhà màng gia đình nên bắt đầu với một hoặc hai tổ ong dú cho vụ đầu, hỏi trại theo diện tích và giống cây, ghi chép rồi mới thêm. Kế hoạch ba vụ và dấ
Ong dú nhỏ, không đốt, bay gần tổ và chịu vào những bông hoa nhỏ — đặc điểm làm nó hợp với việc thụ phấn trong vườn trái, nhà màng và vườn rau. Trang này dành cho nhà vườn: ong nhỏ thụ phấn thế nào, cây nào hưởng lợi, đặt tổ ra sao và giữ ong an toàn khi phun thuốc.