
Nên báo trại sớm, càng sớm càng chắc, và tính ngược từ ngày hoa nở: tổ phải có mặt ở vườn vài ngày trước khi hoa rộ để ong kịp quen đường. Mùa cao điểm nhiều vườn cùng cần tổ, nên đặt từ lúc xuống giống hoặc từ lúc quyết định xử lý ra hoa là vừa. Bài này dựng một lịch đếm lùi để chủ vườn tự điền ngày của mình.
Nhiều chủ vườn chỉ nhớ tới ong khi đi thăm ruộng thấy nụ đã căng. Lúc đó gọi trại thì có ba chuyện dễ xảy ra. Một là trại đã hẹn tổ cho vườn khác trong cùng mùa. Hai là kịp có tổ nhưng phải chở gấp, tổ về tới vườn đúng ngày hoa nở, ong còn đang bỡ ngỡ, mất mấy ngày đầu quý nhất. Ba là phải lấy tổ chưa đủ ổn định, làm việc không bằng tổ đã chọn kỹ.
Hoa không chờ ai. Hoa dưa lưới, hoa cà phê, hoa xoài nở theo nhịp của cây và thời tiết, có loài chỉ nở rộ trong một khoảng ngắn. Vì thế việc đặt tổ cần được xếp vào lịch canh tác ngay từ đầu vụ, giống như đặt phân hay đặt cây giống.
Lấy một tờ giấy, ghi ngày hoa dự kiến ở cuối, rồi đi ngược lên theo các mốc sau. Khoảng thời gian cụ thể khác nhau giữa các trại và các vùng, nên hãy hỏi trại để điền con số của mình.
| Loại vườn | Mốc gốc dễ đoán không | Nên báo trại từ khi nào |
|---|---|---|
| Nhà màng dưa lưới, dưa leo | Khá dễ, tính theo ngày tuổi cây | Từ lúc gieo hạt hoặc trồng cây con |
| Dâu tây, cà chua nhà màng | Hoa ra rải rác nhiều tuần | Trước khi cây ra lứa hoa đầu |
| Xoài, sầu riêng xử lý ra hoa | Tương đối, tuỳ thời tiết | Từ lúc bắt đầu xử lý |
| Cà phê tưới kích hoa | Phụ thuộc đợt tưới và mưa | Từ khi lên lịch tưới đợt đầu |
| Ruộng bầu bí ngoài đồng | Khá dễ, tính theo ngày tuổi | Từ lúc gieo |
Với vườn mà ngày hoa khó đoán, nên báo trại một khoảng thời gian thay vì một ngày, rồi cập nhật khi thấy nụ.
Xem lại lịch phun trong khoảng có tổ. Đợt nào bắt buộc phun thì đọc nhãn thuốc xem có cảnh báo độc với ong không, ưu tiên phun chiều muộn và đóng cửa tổ theo hướng dẫn của trại. Không chắc thì hỏi cán bộ khuyến nông địa phương. Đợt nào dời được thì dời trước ngày đưa tổ vào.
Báo hàng xóm biết sắp có tổ ong trong vườn, nhờ họ báo trước khi phun. Một câu chào hỏi sớm đỡ cả vụ lo lắng.
Hoa ra sớm: gọi trại ngay, hỏi có dời ngày chở lên được không. Nếu tổ đến trễ vài ngày, những hoa đầu có thể thiếu ong, nhưng hoa rộ phía sau vẫn còn.
Hoa ra trễ: nếu tổ đã ở vườn mà hoa chưa nở, ong có thể thiếu ăn. Hỏi trại cách cho ăn bổ sung, hoặc xem quanh vườn có bờ hoa dại để ong tự kiếm. Đừng để tổ đói lâu chỉ vì muốn chờ hoa.
Mỗi vụ, ghi lại ngày hoa thật sự nở so với ngày dự kiến. Vài vụ là có lịch riêng của vườn mình, lần sau đặt chính xác hơn. Ứng dụng Ong Dú cho phép ghi lịch tổ, ngày đặt, ngày hoa để tra lại.
Muốn kịp vụ, hãy chọn nơi nhận đặt trước và chịu cập nhật lịch theo cây. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh nhận đặt tổ ong dú giống cho thụ phấn; anh chị gửi loại cây, diện tích và ngày hoa dự kiến tại trang tổ ong dú giống ngay từ lúc xuống giống, trại sẽ cùng tính lịch chở cho khớp. Đọc thêm các bài chọn tổ, tính số tổ trong mục Mua tổ để thụ phấn.
Báo trại càng sớm càng tốt, lý tưởng từ lúc xuống giống. Còn tổ thì nên có mặt ở vườn trước hoa rộ vài ngày để ong quen đường. Hỏi trại để điền đúng khoảng thời gian theo quãng đường và mùa vụ của mình.
Nếu vườn chưa có hoa, ong phải bay xa kiếm ăn hoặc đói. Đưa sớm vài ngày là hợp lý; sớm quá thì cần cho ăn bổ sung hoặc có bờ hoa quanh vườn.
Thường là mùa nhiều vườn cùng ra hoa trong vùng, như mùa kích hoa cà phê hay mùa xử lý ra hoa cây ăn trái. Vào những mùa đó, đặt sớm là cách chắc nhất để có tổ.
Nên. Vườn xa phải tính thêm giờ chở, chọn đêm đi mát, người nhận tại vườn. Báo sớm để trại xếp chuyến cho khớp.
Thường là được nếu báo sớm. Cây ra hoa sớm hay trễ là chuyện bình thường; cứ gọi trại cập nhật ngay khi thấy nụ thay vì để sát ngày.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Mua tổ ong dú chung hợp khi các vườn liền kề, cùng cây: chia tổ theo diện tích có hoa, thống nhất lịch phun thuốc và giao rõ người giữ tổ sau vụ.
Thùng tổ ong dú đặt ngoài vườn nên là gỗ dày, ghép kín, có nắp che mưa, cửa nhỏ dễ bịt khi phun thuốc, đủ gọn để khiêng; có ngăn thì dễ mở xem đàn.
Tách tổ ong dú để nhân thêm làm được khi tổ mẹ thật khoẻ, đang mùa nhiều hoa và mình đã giữ tổ ổn qua một vụ; cần tổ gấp cho vụ hoa thì nên mua thêm.
Mua tổ ong dú thường thuận nhất cuối mùa mưa sang đầu mùa khô: trời ráo, hoa nền nhiều, tổ khoẻ. Mùa mưa dầm, nắng gắt vẫn mua được nếu chở và đặt kỹ.
Mua tổ ong dú gửi về tỉnh xa, cần hỏi trại bốn nhóm việc: đóng gói khoá cửa, giờ đi và xe, người nhận, cách đặt và mở cửa tổ khi tới vườn. Có danh sác
Nhà màng gia đình nên bắt đầu với một hoặc hai tổ ong dú cho vụ đầu, hỏi trại theo diện tích và giống cây, ghi chép rồi mới thêm. Kế hoạch ba vụ và dấ
Ong dú nhỏ, không đốt, bay gần tổ và chịu vào những bông hoa nhỏ — đặc điểm làm nó hợp với việc thụ phấn trong vườn trái, nhà màng và vườn rau. Trang này dành cho nhà vườn: ong nhỏ thụ phấn thế nào, cây nào hưởng lợi, đặt tổ ra sao và giữ ong an toàn khi phun thuốc.