
Mua tổ ong dú thường thuận nhất vào cuối mùa mưa sang đầu mùa khô ở Nam Bộ: trời ráo, hoa nền nhiều, tổ đang khoẻ và dễ quen chỗ mới. Mua giữa mùa mưa dầm hay giữa đợt nắng gắt vẫn được, nhưng cần chọn ngày chở, chỗ đặt và cách chăm kỹ hơn. Điều quyết định cuối cùng vẫn là lịch hoa của chính vườn mình, vì mỗi vùng, mỗi giống cây có thể lệch.
Bài đặt tổ trước bao lâu tính ngược từ ngày hoa nở của một vụ cụ thể. Bài này nhìn rộng hơn: trong cả năm, lúc nào tổ ong dú ở trạng thái tốt để chuyển chủ, chuyển chỗ; và nếu vụ hoa của mình rơi vào mùa khó thì cần bù đắp những gì. Hai câu hỏi đi cùng nhau: biết mùa nào tổ khoẻ để chọn đợt mua, biết vụ hoa để chọn ngày giao.
Ở vùng có hai mùa mưa nắng như Tây Ninh và các tỉnh lân cận, tổ ong dú thường theo nhịp hoa ngoài tự nhiên. Đây là khoảng chung, mỗi năm và mỗi nơi có thể khác:
| Khoảng mùa | Tình trạng tổ thường thấy | Mua và chở |
|---|---|---|
| Cuối mùa mưa, đầu mùa khô | Hoa nền bắt đầu nhiều, tổ lên đàn | Thuận lợi, tổ dễ quen chỗ mới |
| Giữa mùa khô | Nhiều cây ăn trái, cà phê, điều ra hoa; tổ hoạt động mạnh | Tốt, nhưng tránh chở giữa trưa nóng |
| Cuối mùa khô, nắng gắt | Ong tốn sức làm mát tổ, hoa có thể thưa | Được, cần chở đêm, chỗ đặt rất râm |
| Đầu mùa mưa | Thời tiết thất thường, có đợt hoa mới | Chọn ngày ráo, có mái che chắc |
| Giữa mùa mưa dầm | Ong ít bay, ăn dần dự trữ | Ít thuận, cần thức ăn bổ sung và chống ẩm |
Ở Tây Nguyên, miền Trung hay miền Bắc nhịp mùa khác, nên hỏi lại trại theo vùng của mình. Lịch hoa từng loại cây có trong mục Lịch hoa theo mùa vụ.
Nhiều vườn chọn mua vào mùa thuận rồi giữ tổ qua các vụ trong năm, thay vì chờ sát vụ mới mua.
Một cách làm đơn giản: lấy lịch năm của vườn, đánh dấu các đợt hoa cần thụ phấn, các đợt phun thuốc lớn, và khoảng mưa dầm, nắng gắt. Nhìn vào đó sẽ thấy:
Lịch này ghi trên app sổ vườn Ong Dú cùng lịch tổ thì năm sau chỉ cần sửa lại chút ít.
Khi liên hệ trại, đừng chỉ hỏi còn tổ không. Nên kể: vườn ở vùng nào, trồng gì, hoa thường nở khoảng nào, đặt ngoài trời hay nhà màng, quanh vườn có hoa nền không. Nhờ vậy trại có thể gợi ý đợt giao hợp với nhịp tổ và nhịp hoa của mình. Tổ ong dú giống của trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có thể xem tại trang tổ ong dú giống. Ong có giúp vườn đậu trái tốt hơn không thì nên đối chứng hàng có tổ với hàng không tổ, vì kết quả mỗi giống, mỗi mùa có thể khác.
Được, nhưng cần chọn ngày ráo để chở, che chắn kỹ, kệ chống ngập và hỏi trại cách cho ăn bổ sung khi mưa dài. Nếu không gấp, mua vào cuối mùa mưa thuận hơn.
Rủi ro là ong ngộp nóng khi thùng nằm nắng. Chở ban đêm hoặc rạng sáng, đặt tổ chỗ râm và có nước sạch ngay thì phần lớn tổ chịu được.
Thường nên để tổ về sớm một khoảng trước khi hoa rộ để ong quen chỗ. Nếu khoảng mùa trước vụ thuận lợi, mua sớm hơn và giữ tổ là lựa chọn tốt.
Không hoàn toàn. Mùa mưa, mùa khô và lịch hoa ở Tây Nguyên có thể lệch, nhất là cà phê theo đợt tưới. Nên hỏi trại theo vùng và theo lịch tưới của vườn.
Thường giữ được nếu có mái che tốt, kệ cao, chống kiến và được cho ăn bổ sung khi mưa kéo dài. Theo dõi cửa tổ để thấy đàn có suy không.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Mua tổ ong dú chung hợp khi các vườn liền kề, cùng cây: chia tổ theo diện tích có hoa, thống nhất lịch phun thuốc và giao rõ người giữ tổ sau vụ.
Thùng tổ ong dú đặt ngoài vườn nên là gỗ dày, ghép kín, có nắp che mưa, cửa nhỏ dễ bịt khi phun thuốc, đủ gọn để khiêng; có ngăn thì dễ mở xem đàn.
Tách tổ ong dú để nhân thêm làm được khi tổ mẹ thật khoẻ, đang mùa nhiều hoa và mình đã giữ tổ ổn qua một vụ; cần tổ gấp cho vụ hoa thì nên mua thêm.
Đặt tổ ong dú thụ phấn nên báo trại từ lúc xuống giống, tổ vào vườn trước hoa rộ vài ngày. Lịch đếm lùi từ ngày hoa nở cho nhà màng, vườn trái, cà phê
Mua tổ ong dú gửi về tỉnh xa, cần hỏi trại bốn nhóm việc: đóng gói khoá cửa, giờ đi và xe, người nhận, cách đặt và mở cửa tổ khi tới vườn. Có danh sác
Nhà màng gia đình nên bắt đầu với một hoặc hai tổ ong dú cho vụ đầu, hỏi trại theo diện tích và giống cây, ghi chép rồi mới thêm. Kế hoạch ba vụ và dấ
Ong dú nhỏ, không đốt, bay gần tổ và chịu vào những bông hoa nhỏ — đặc điểm làm nó hợp với việc thụ phấn trong vườn trái, nhà màng và vườn rau. Trang này dành cho nhà vườn: ong nhỏ thụ phấn thế nào, cây nào hưởng lợi, đặt tổ ra sao và giữ ong an toàn khi phun thuốc.