
Vườn có hoa nhiều vụ trong năm và chủ vườn chịu học chăm ong thì mua đứt tổ ong dú thường lợi hơn về đường dài. Vườn chỉ cần ong một đợt hoa ngắn, hoặc mới thử lần đầu, thì thuê hay mượn tổ theo vụ đỡ rủi ro hơn. Cách quyết đúng là đếm số tuần có hoa trong năm của chính vườn mình, rồi so với công sức sẵn lòng bỏ ra.
Trước khi nghĩ tới chuyện tiền, chủ vườn nên cầm cuốn sổ và tự trả lời hai câu.
Liệt kê từng loại cây, tháng nào ra hoa, mỗi đợt hoa kéo dài bao lâu. Một vườn chỉ có dưa lưới hai vụ, mỗi vụ hoa cái nở gọn trong một khoảng ngắn, khác hẳn một vườn cà phê xen sầu riêng, có bờ rào hoa dại và ruộng rau bên cạnh. Vườn càng nhiều tuần có hoa, tổ đặt thường trực càng có việc làm và có cái ăn.
Tổ ong dú không đòi chăm hằng ngày, nhưng cần người để mắt: kê chân chống kiến, che nắng mưa, đóng cửa tổ khi phun thuốc, cho ăn bổ sung khi hết hoa, kiểm tra cửa tổ mỗi tuần. Nếu không ai trong nhà sẵn lòng làm, tổ mua về dễ suy dần và thành tiền mất.
| Tiêu chí | Mua đứt, giữ lâu | Thuê hoặc mượn theo vụ |
|---|---|---|
| Hợp với | Vườn nhiều vụ hoa, trồng xen, nhà màng nhiều lứa | Vườn một vụ hoa ngắn, thử nghiệm lần đầu |
| Ai chăm ong | Chủ vườn, có trại hướng dẫn | Phần lớn do bên cho thuê lo, chủ vườn phối hợp |
| Lúc hết hoa | Phải cho ăn, chuyển chỗ hoặc gửi lại | Trả tổ, không lo chuyện nuôi |
| Chủ động lịch | Cao, tổ có sẵn trong vườn | Phụ thuộc lịch của bên cho thuê, mùa cao điểm dễ hết tổ |
| Rủi ro thuốc phun | Chủ vườn tự chịu | Phải thoả thuận ai chịu nếu tổ hao |
| Giá trị về sau | Có thể tách nhân thêm tổ khi đã có kinh nghiệm | Hết vụ là hết |
Cần nói thật: ở nhiều vùng, dịch vụ cho thuê tổ ong dú còn ít, không phải lúc nào cũng có. Nếu không thuê được, cách gần giống là mua một số tổ nhỏ và thoả thuận trước với trại về chuyện gửi lại hay nhận chăm hộ khi vườn hết hoa.
Không ít chủ vườn chọn cách lai: mua một số tổ vừa đủ, đặt trong vườn mùa hoa, hết vụ thì chuyển tổ tới chỗ còn hoa — bờ rào, vườn bà con, hoặc hỏi trại xem có nhận gửi không. Cách này giữ được quyền chủ động lịch, lại không bắt ong nhịn đói trong vườn trống hoa. Trước khi mua nên hỏi thẳng trại có hỗ trợ khâu này không, và ghi rõ hai bên lo phần nào.
Mua hay thuê đều là bỏ tiền ra với mong vườn đậu trái đều hơn. Nhưng ong dú chỉ có thể giúp, không bảo đảm; trái đậu còn tuỳ giống, phân, nước, thời tiết. Cách khôn là chọn vài hàng gần tổ, vài hàng xa tổ hoặc có che lưới, đếm trái đậu, trái méo, cân thử vài thùng ở mỗi bên, rồi ghi ngày lại. Hai, ba vụ như vậy là đủ để tự trả lời câu «có đáng không» bằng số của chính vườn mình. Ứng dụng Ong Dú giúp ghi lịch tổ, ngày đặt, ngày phun cho khỏi quên. Các bài khác về chủ đề này nằm trong mục Mua tổ để thụ phấn.
Nếu đếm xong thấy vườn mình có hoa nhiều tuần trong năm và nhà có người trông được, mua tổ là bước hợp lý. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống đã ổn định, dặn kỹ cách đặt tổ và đóng cửa tổ khi phun thuốc. Anh chị xem tổ và gửi thông tin vườn — loại cây, diện tích, tháng ra hoa — tại mục mua tổ ong dú giống để được tư vấn nên bắt đầu với bao nhiêu tổ, tránh mua dư hay thiếu.
Có thể, nếu sau vụ hoa có chỗ gửi tổ tới nơi còn hoa hoặc vườn có hoa nền quanh bờ. Nếu không, tổ sẽ phải cho ăn bổ sung nhiều tháng. Trường hợp đó nên tính đường thuê hoặc thoả thuận gửi lại với trại.
Được. Ong dú nhân đàn bằng cách tách tổ, nhưng nên học kỹ và tách vào lúc đàn khoẻ, hoa nhiều. Năm đầu nên lo giữ tổ ổn định, có kinh nghiệm rồi hãy tách.
Ngày đưa tổ vào và rút ra, ai chở, ai lo che chắn, lịch phun thuốc trong vườn, và nếu tổ hao vì thuốc thì xử lý ra sao. Ghi ra giấy cho cả hai bên giữ.
Ong dú không có ngòi đốt nên người làm vườn đi lại, hái trái cạnh tổ vẫn bình thường. Chỉ cần tránh va vào thùng và đừng đặt tổ ngay lối đi của máy phun.
Không ai nên hứa chắc điều đó. Ong dú có thể giúp hoa được ghé đều hơn, nhưng kết quả còn tuỳ nhiều yếu tố. Hãy làm đối chứng vài hàng có và không có ong để tự đánh giá.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Mua tổ ong dú chung hợp khi các vườn liền kề, cùng cây: chia tổ theo diện tích có hoa, thống nhất lịch phun thuốc và giao rõ người giữ tổ sau vụ.
Thùng tổ ong dú đặt ngoài vườn nên là gỗ dày, ghép kín, có nắp che mưa, cửa nhỏ dễ bịt khi phun thuốc, đủ gọn để khiêng; có ngăn thì dễ mở xem đàn.
Tách tổ ong dú để nhân thêm làm được khi tổ mẹ thật khoẻ, đang mùa nhiều hoa và mình đã giữ tổ ổn qua một vụ; cần tổ gấp cho vụ hoa thì nên mua thêm.
Mua tổ ong dú thường thuận nhất cuối mùa mưa sang đầu mùa khô: trời ráo, hoa nền nhiều, tổ khoẻ. Mùa mưa dầm, nắng gắt vẫn mua được nếu chở và đặt kỹ.
Đặt tổ ong dú thụ phấn nên báo trại từ lúc xuống giống, tổ vào vườn trước hoa rộ vài ngày. Lịch đếm lùi từ ngày hoa nở cho nhà màng, vườn trái, cà phê
Mua tổ ong dú gửi về tỉnh xa, cần hỏi trại bốn nhóm việc: đóng gói khoá cửa, giờ đi và xe, người nhận, cách đặt và mở cửa tổ khi tới vườn. Có danh sác
Ong dú nhỏ, không đốt, bay gần tổ và chịu vào những bông hoa nhỏ — đặc điểm làm nó hợp với việc thụ phấn trong vườn trái, nhà màng và vườn rau. Trang này dành cho nhà vườn: ong nhỏ thụ phấn thế nào, cây nào hưởng lợi, đặt tổ ra sao và giữ ong an toàn khi phun thuốc.