
Ruộng bắp không cần ong dú để thụ phấn, vì bắp là cây thụ phấn nhờ gió: phấn từ cờ trên ngọn rơi xuống râu bắp bên dưới. Ong dú vẫn hay bay tới ruộng bắp mùa trổ cờ, nhưng là để gom phấn mang về nuôi đàn. Hiểu đúng chuyện này giúp người trồng bắp khỏi mua tổ với kỳ vọng sai, và giúp người nuôi ong biết rủi ro khi tổ đặt gần ruộng bắp.
Đứng giữa ruộng bắp mùa trổ cờ vào một buổi sáng có gió nhẹ, lắc nhẹ một cây sẽ thấy cả màn bụi vàng rơi xuống. Đó là phấn từ cờ bắp. Mỗi sợi râu bắp nối với một hạt trên trái; sợi râu nào hứng được hạt phấn thì hạt đó phát triển. Toàn bộ chuyện này diễn ra nhờ gió và trọng lực, không cần côn trùng chở phấn đi.
Vì vậy, nói «đặt ong cho bắp đậu hạt» là không đúng với cách cây bắp làm việc. Côn trùng có ghé cờ bắp, nhưng ghé để ăn phấn, rất ít khi chạm vào râu ở dưới trái.
Trái bắp đầu nhọn trống hạt, hạt lốm đốm thưa là chuyện người trồng bắp hay gặp. Nguyên nhân thường được nhắc tới:
Hướng xử lý vì vậy nằm ở nước, phân, mật độ, thời vụ và quản lý sâu, không nằm ở việc mua thêm tổ ong.
Phấn bắp nhiều và dễ lấy, nên vào mùa trổ cờ, các tổ ong dú quanh đó thường kéo tới gom. Người nuôi ong để ý sẽ thấy ong về tổ với giỏ chân vàng nhạt rất đầy. Với đàn ong, ruộng bắp trổ cờ có thể là một nguồn phấn đáng kể giữa những tháng ít hoa khác.
Tuy vậy, phấn bắp chỉ là một nguồn. Đàn ong khỏe cần phấn từ nhiều loại cây khác nhau trong năm. Tổ đặt ven ruộng bắp nên có thêm cây trái, hoa dại, rau màu quanh đó.
| Câu hỏi | Câu trả lời ngắn |
|---|---|
| Bắp có cần ong để đậu hạt? | Không, bắp thụ phấn nhờ gió là chính |
| Ong dú có lợi gì từ ruộng bắp? | Có nguồn phấn mùa trổ cờ để nuôi đàn |
| Có nên mua tổ chỉ vì ruộng bắp? | Không nên nếu mục đích là tăng hạt bắp |
| Có nên đặt tổ gần ruộng bắp nhà? | Được, nếu kiểm soát được thuốc phun |
Ruộng bắp hay bị sâu keo, sâu đục thân, rệp cờ. Nhiều nhà phun ngay trong đợt trổ cờ, đúng lúc ong đang gom phấn đông nhất. Thuốc bám trên phấn rồi theo ong về tổ, có thể làm hại cả đàn lẫn ấu trùng.
Một số hạt bắp giống được bao sẵn thuốc. Khi gieo bằng máy, bụi từ lớp bao có thể bay ra cạnh ruộng. Đọc bao bì hạt giống để biết hạt có xử lý thuốc gì, và gieo vào lúc lặng gió, xa tổ.
Thuốc trừ cỏ phun trên ruộng bắp có thể bay sang bờ, làm chết hoa dại mà ong đang ăn. Chuyên mục thuốc phun và ong có bài riêng về thuốc cỏ, thuốc nấm và cách đọc nhãn.
Nếu mục tiêu là thụ phấn cho cây trồng, tổ ong dú sẽ có ích hơn ở những ruộng có hoa cần côn trùng: bầu bí, dưa, khổ qua, cây ăn trái. Nhiều nhà trồng bắp luân canh với dưa, đậu, rau; tổ đặt ở góc ruộng có thể phục vụ vụ dưa sau và ăn phấn bắp vụ trước. Đó là cách dùng tổ hợp lý. Xem thêm các bài trong chuyên mục rau màu và hoa.
Khi đã tính chuyện có tổ cho vụ dưa, vụ rau sắp tới, có thể tham khảo tổ ong dú giống của trại Ong Quý ở Trảng Bàng, đàn ổn định, có thể hỏi trại lịch đặt tổ theo vụ luân canh.
Không. Bắp thụ phấn chủ yếu nhờ gió: phấn từ cờ trên ngọn rơi xuống râu ở trái. Côn trùng ghé cờ bắp nhưng gần như không quyết định việc đậu hạt.
Hầu như không. Thường do nóng hạn lúc trổ cờ, cờ và râu lệch ngày, mưa rửa phấn, trồng quá thưa hoặc sâu cắn râu. Cần xem lại nước, phân và thời vụ.
Có. Mùa trổ cờ, ong dú thường tới gom phấn bắp mang về nuôi đàn. Đây có thể là một nguồn phấn tốt, nhưng đàn vẫn cần thêm các nguồn hoa khác trong năm.
Rủi ro chính là thuốc phun lúc trổ cờ, bụi hạt giống bao thuốc khi gieo và thuốc cỏ bay sang bờ. Nếu kiểm soát được lịch phun và biết che tổ thì vẫn đặt được.
Có thể nên. Tổ ăn phấn bắp vụ này và giúp thụ phấn cho dưa, bầu bí vụ sau. Theo dõi đối chứng vụ dưa để biết ong giúp được tới đâu.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Dưa hấu méo thường do hoa cái nhận chưa đủ phấn hoặc phấn rơi lệch; ong dú ghé nhiều lượt có thể giúp phủ đều hơn, nhưng cần loại trừ nước, phân trước
Sân thượng có góc mát, quanh nhà có cây ra hoa và không phun thuốc thì đặt được một tổ ong dú; ong có thể giúp giàn bầu bí, giảm việc thụ tay mỗi sáng
Ong dú ghé ao sen chủ yếu để gom phấn và có thể góp phần mang phấn tới gương sen, nhưng hạt sen chắc hay lép còn do nước, giống và thời tiết.
Ớt và cà tím tự thụ phấn được nên không bắt buộc có ong; ong dú có thể giúp phấn rơi đều hơn trong nhà lưới hay ngày lặng gió. Nên thử đối chứng một v
Ong dú ít làm hỏng hoa cắt lúc nụ như hồng, cúc kép; rủi ro nằm ở lan, ly, hướng dương có phấn vì thụ phấn có thể làm hoa tàn sớm. Nên đặt tổ xa khu đ
Ven ruộng rau Nam Bộ nên trồng dải hoa nền nở nối tiếp như sao nhái, cúc quỳ, mười giờ, húng, é, tía tô, thêm dừa, muồng để ong dú có ăn giữa hai vụ r
Ong dú nhỏ, không đốt, bay gần tổ và chịu vào những bông hoa nhỏ — đặc điểm làm nó hợp với việc thụ phấn trong vườn trái, nhà màng và vườn rau. Trang này dành cho nhà vườn: ong nhỏ thụ phấn thế nào, cây nào hưởng lợi, đặt tổ ra sao và giữ ong an toàn khi phun thuốc.